RECHT NU Mijn account
Basisrechten in Nederland

Dezelfde rechten.
Voor iedereen.

Bekijk eenvoudig welke bescherming hoort bij religie, geslacht, gender, ras, seksuele gerichtheid, handicap en andere kenmerken.

Kies een onderwerp
Wettelijk beschermd

Religie en levensovertuiging

Je mag een geloof of levensovertuiging hebben, veranderen, uiten of juist geen geloof hebben.

Dit mag je verwachten

  • Gelijk behandeld worden ongeacht je geloof of levensovertuiging.
  • Je overtuiging alleen of samen met anderen belijden.
  • Niet gedwongen worden om een bepaalde overtuiging aan te nemen.

Waar speelt dit vaak?

WerkOnderwijsGoederen en dienstenOverheid
Belangrijke grens

Een overtuiging geeft geen vrijstelling van iedere algemene wet. Beperkingen moeten wel een wettelijke basis en geldige reden hebben.

Grondwet — artikel 6
Wettelijk beschermd

Geslacht en gender

Je mag niet ongelijk worden behandeld vanwege geslacht. Hieronder vallen ook zwangerschap, genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken.

Dit mag je verwachten

  • Gelijke kansen en behandeling op het werk en in het onderwijs.
  • Bescherming tegen discriminatie wegens zwangerschap of moederschap.
  • Bescherming van transgender en intersekse personen binnen de gelijkebehandelingswetgeving.

Waar speelt dit vaak?

WerkOnderwijsZorgGoederen en diensten
Belangrijke grens

Niet ieder verschil is verboden. Een wettelijke uitzondering moet specifiek, noodzakelijk en passend zijn.

College voor de Rechten van de Mens
Wettelijk beschermd

Ras, huidskleur en afkomst

Iedereen is beschermd tegen onderscheid vanwege huidskleur, afkomst of etnische achtergrond. Dat geldt voor iedere huidskleur.

Dit mag je verwachten

  • Gelijke toegang tot werk, onderwijs, wonen en dienstverlening.
  • Niet worden afgewezen of benadeeld vanwege je afkomst of huidskleur.
  • Bescherming tegen openbare groepsbelediging en aanzetten tot haat of discriminatie.

Waar speelt dit vaak?

WerkWonenOnderwijsHoreca en winkels
Belangrijke grens

Kritiek op beleid of ideeën is niet automatisch discriminatie. De woorden, context en eventuele oproep tot uitsluiting zijn bepalend.

College voor de Rechten van de Mens
Wettelijk beschermd

Seksuele gerichtheid

Je mag niet anders worden behandeld omdat je bijvoorbeeld hetero, homo, lesbisch of biseksueel bent.

Dit mag je verwachten

  • Gelijke behandeling bij werk, onderwijs en dienstverlening.
  • Je relatie of gerichtheid niet hoeven verbergen om gelijk behandeld te worden.
  • Bescherming tegen groepsbelediging en aanzetten tot haat of discriminatie.

Waar speelt dit vaak?

WerkOnderwijsWonenGoederen en diensten
Belangrijke grens

Een ander mag een mening of geloofsovertuiging hebben, maar mag je daardoor niet verboden uitsluiten of ongelijk behandelen.

Artikel 1 van de Grondwet
Wettelijk beschermd

Handicap of chronische ziekte

Je hebt recht op gelijke behandeling en in veel situaties op een doeltreffende aanpassing die deelname mogelijk maakt.

Dit mag je verwachten

  • Geen uitsluiting alleen vanwege een handicap of chronische ziekte.
  • Een noodzakelijke en geschikte aanpassing kunnen vragen.
  • Toegankelijke deelname aan onder meer werk, onderwijs en diensten.

Waar speelt dit vaak?

WerkOnderwijsWonenOpenbaar vervoerDiensten
Belangrijke grens

Een aanpassing kan worden geweigerd wanneer zij voor de andere partij aantoonbaar onevenredig belastend is.

College voor de Rechten van de Mens
Wettelijk beschermd

Politieke overtuiging

Je politieke overtuiging is beschermd. Je mag een mening vormen, uiten en deelnemen aan de democratie.

Dit mag je verwachten

  • Gelijk behandeld worden ongeacht je politieke overtuiging.
  • Je mening uiten, informatie ontvangen en je organiseren.
  • Stemmen en deelnemen aan politieke organisaties binnen de wet.

Waar speelt dit vaak?

WerkOverheidVerenigingenOpenbaar debat
Belangrijke grens

Vrijheid van meningsuiting beschermt niet tegen regels over bedreiging, smaad, opruiing of aanzetten tot haat, geweld en discriminatie.

Rijksoverheid — vrijheid van meningsuiting
Wettelijk beschermd

Andere beschermde kenmerken

De wet beschermt ook onder meer nationaliteit, leeftijd, burgerlijke staat, arbeidsduur en het soort arbeidscontract.

Dit mag je verwachten

  • Niet zonder geldige reden anders behandeld worden vanwege een beschermd kenmerk.
  • Een klacht kunnen indienen en om uitleg of een oordeel kunnen vragen.
  • Bescherming tegen benadeling omdat je een discriminatieklacht hebt ingediend.

Waar speelt dit vaak?

Vooral werkOnderwijsGoederen en diensten
Belangrijke grens

Niet iedere grond geldt op ieder terrein. Leeftijd is bijvoorbeeld vooral wettelijk geregeld bij werk en beroepsonderwijs.

College — wat is discriminatie?
Vrijheid én bescherming

Niet iedere harde mening
is verboden.

01
Een mening mag schuren

Kritiek op religie, genderbeleid, feminisme of politieke ideeën is niet automatisch strafbaar.

02
Het label beslist niet

Dat iemand iets racistisch, seksistisch of transfoob noemt, bepaalt juridisch nog niet of het verboden is.

03
De concrete grens telt

Bedreiging, smaad, verboden uitsluiting en aanzetten tot haat, discriminatie of geweld kunnen wel verboden zijn.

Twijfel je wat in jouw situatie geldt?

Beschrijf wat er gebeurde. Je hoeft het juiste wetsartikel niet te kennen.

Stel je vraag

Bronnen gecontroleerd op 30 augustus 2026. Algemene informatie, geen definitief juridisch oordeel.